Voorjaarsdebat

Vandaag bespraken we de voorjaarsbrief. Noem het maar de algemene beschouwingen. De gemeenteraad geeft richting aan het college bij het opstellen van de begroting van volgend jaar. Hierbij de woordvoering van de VVD.

Voorzitter, dank u wel.

Vorige week sprak ik uitgebreid over alle risico’s die deze gemeente op zich heeft genomen. En vandaag bespreken wij de voorjaarsbrief en het financieel meerjarenbeeld tot 2015. Aan het eind van dit verhaal kom ik op de maatregelen die de VVD vindt dat dit college zou moeten nemen om financiële rampspoed te voorkomen. Eerst dit.

Ondanks het voortdurende gefoeter op het ‘vreselijke kabinet’, ziet het meerjarenbeeld er helemaal niet ongunstig uit. De cijfers zijn gebaseerd op het bestuursakkoord, dat, zoals u weet, niet is geaccepteerd door de gemeentes. Natuurlijk liepen de linkse partijen in deze raad voorop in het protest tegen de bezuinigingen op de WSW en de re-integratie. En natuurlijk loopt Groningen voorop in het ‘proefproces’ tegen de rijksoverheid over deze bezuinigingen.

Voorlopig resultaat: de 400 miljoen euro die de VNG en het Rijk hadden uitonderhandeld ter verzachting van de meest nadelige effecten van die bezuinigingen, lijken van tafel. En Den Haag gaat rustig door met de nieuwe wet Werken naar Vermogen, waar de bezuinigingstaakstelling in is opgenomen. De VVD heeft bij het debat over het bestuursakkoord al aangegeven dat het maar zeer de vraag was of deze manier van opereren en protesteren verstandig zou zijn. En dat is nog steeds maar zeer de vraag.

In Den Haag staat Groningen er bij een groot aantal kamerleden en bewindslieden niet bepaald goed op. Laatst sprak ik een kamerlid dat mij vroeg of er misschien een geldboom staat op de Grote Markt. Forum, tram, zuidelijke ringweg, Meerstad, vele honderden gesubsidieerde banen teveel, en buitensporig veel ambtenaren. “Waar zijn jullie mee bezig?”

Het antwoord: met geld uitgeven. Veel geld. Natuurlijk, juist in tijden van economische tegenwind is het goed als een overheid blijft investeren. Maar investeren is iets anders dan uitgeven. En de grens tussen investeren en uitgeven is helaas vaag.

Ik probeerde het kamerlid te wijzen op het feit dat de bezuigingen op de cultuurbegroting het Noorden harder treffen dan nodig en dan rechtvaardig. Maar u begrijpt: de discussie was al verloren. Zijn antwoord: “Keuzes, keuzes, keuzes…”.

U kunt het allemaal oneens zijn met het beeld dat ik hier schets. U kunt het onterecht vinden, oneerlijk, geen recht doen aan de werkelijkheid. U kunt roepen dat dat komt door de RSP-gelden. Het zal allemaal wel. Maar een gemeente die aan de ene kant voorop loopt in het protest tegen bezuinigingen en aan de andere kant vooralsnog weigert de ambities aan te passen aan de realiteit van de economische crisis, een gemeente die schaamteloos om geld zeurt in Den Haag en tegelijkertijd de rijksoverheid voor de rechter sleept, een gemeente die maar geen fatsoenlijke manier van omgaan met de provincie weet te organiseren, maar wel eist dat die provincie effe 35 miljoen overmaakt, die gemeente isoleert zichzelf.

Groningen als de dorpsgek van Nederland. Wij hebben -tegen beter weten in- gehoopt dat met de toevoeging van D66 aan het linkse college, de realiteitszin wat groter zou worden. Daar is vooralsnog niet niet veel van gebleken, jammer genoeg.

Natuurlijk. Iedereen mag altijd protesteren en demonstreren tegen welk kabinetsbeleid of -en daar gaat het hier meer om, volgens mij- tegen welk kabinet dan ook. U mag om het hardst roepen dat u het er niet mee eens bent. Uw achterban moet ook bediend worden. Dat snap ik allemaal. Maar u mag nooit vergeten, college, dat u te allen tijde het belang van de stad moet dienen met de middelen die u daarvoor beschikbaar heeft.

Het geeft geen pas dat een stadsbestuur zich voor het karretje laat spannen van de landelijke partijen, die in de oppositie geen poot aan de grond krijgen en daarom maar via de gemeentes proberen wat weerstand te organiseren.

Er is een nieuwe politieke en economische realiteit. En de vraag is maar of uw manier van opereren, die ongetwijfeld veel hoera’tjes in de achterban losmaakt, in het belang van deze stad is.

U snijdt uzelf in de vingers. Of beter: De stad snijdt zich met u in de vingers.

Ik zal een voorbeeld geven. Voorzitter, zoals u ongetwijfeld weet, vergadert de Tweede Kamer één dezer dagen – misschien wel vandaag – over het MIRT. Het Meerjarenprogramma Ruimte en Transport. Bij de beraadslagingen over de tram dacht de provincie tijdens het debat in december nog dat voor de twee fase tram 200 miljoen Euro extra MIRT-gelden beschikbaar zouden worden gesteld. Motie De Rouwe-Aptroot. Wij kunnen nu constateren dat de tram niet is opgenomen in het nieuwe MIRT. Wij kunnen er van uitgaan dat deze bijdrage niet meer gaat komen. Welke gevolgen heeft dat volgens u?

Voorzitter, het college heeft aangegeven te komen met een ‘herijking’ van de ambities. Dat wordt tijd. Het liefst had mijn fractie voorafgaand aan dit debat met het college informele “Benen op Tafel-sessie” gehouden. Ik heb hiervoor verschillende collega’s benaderd, maar om onverklaarbare redenen is dit nog niet van de grond gekomen. Misschien wil wethouder De Vries dat zo even toelichten, of misschien dhr. De Rooij?

Feit is dat wij hier nu staan zonder dat we een beeld hebben van waar we over praten, als het gaat over ‘herijking van de ambities’. Bijvoorbeeld: levert het uitstellen van de tram iets op? Of kost dat alleen maar geld? En het Forum: wat kunnen we daar nog besparen? Meerstad. Een molensteen om onze nek waar we niet van af kunnen. Hoe gaan we dat oplossen? En we hebben allerlei mooie plannen voor het Suikerunieterrein. Maar kunnen we die ons wel permitteren? Moeten we hier niet eerder woningen gaan ontwikkelen, omdat dat domweg geld oplevert? Allemaal vragen waar wij het antwoord niet op kunnen weten. En, en dat is misschien wel erger, ook het college heeft deze antwoorden niet paraat. Toen ik wethouder Dekker onlangs vroeg naar de effecten van bijvoorbeeld het uitstellen van de tram, moest ze bekennen dat dit pas in het najaar bekend zou worden.

En het college praat deze zomer al over de ‘herijking van de ambities’. Hoe kunt u de ambities herijken als u dit soort basale gegevens niet heeft? En als u ze wel heeft, waarom deelt u ze dan niet met deze raad? Ik dien zo een motie in die u verzoekt om in ieder geval voor de begroting een overzicht te geven van de financiële gevolgen van het uit- of afstellen van de grote projecten.

Voorzitter, deze raad kan vandaag dan ook niet heel veel meer doen dan algemene uitgangspunten formuleren voor de herijking. Hier komen ze.

1. De bezuinigingen, zoals vorig jaar voorgesteld, moeten onverkort worden doorgevoerd
2. Harder snijden in eigen vlees. We hebben het al vaker genoemd: er zit nog steeds veel lucht bij de diensten. Dat moet eruit. In het verlengde hiervan moeten we de PIJOFACH-reorganisatie sneller afronden. En als minder ambtenaren betekent dat we minder kunnen doen, dan is dat zo. We moeten onze ambities aanpassen aan de realiteit. En natuurlijk moeten we eindelijk ingrijpen bij de uit de hand lopende inhuur van externen.
3. Begin met het laaghangend fruit. Bijvoorbeeld: de Diepenring. De aanpak hiervan kost ons twee keer geld. Eerst om het uit te voeren en vervolgens ook de verloren inkomsten. En: Is het echt nodig om het fietsparkeren voortdurend gratis te houden? En welke effecten doen zich voor als we ook op de P+R terreinen parkeergeld gaan heffen.
4. Uitstel van de tram. Door de economische crisis is het gebruik van zowel auto als openbaar vervoer gestabiliseerd. Natuurlijk zal dit de komende jaren weer toenemen, maar de vraag is wanneer het verkeer op het niveau zal komen dat het aanleggen van een tram noodzakelijk maakt. Dat zal waarschijnlijk een paar jaar later zijn dan vooraf was voorzien. Een goed argument om de tram ook een paar jaar uit te stellen. Dhr. Seton dient hier zo een motie over in. En om het grootste verkeersknelpunt van de stad (de bereikbaarheid van het UMCG) op te lossen, moeten we zo snel mogelijk een kabelbaan laten aanleggen. In ieder geval van het Europapark naar het UMCG. Het tweede deel, naar de binnenstad, kan later.
5. Bezuinigen op het Forum. Mijn fractie is ervan overtuigd dat dat mogelijk is, zonder dat dit direct de inhoudelijk programmering raakt. Over dat Forum overigens: volgende week is de vergadering van Provinciale Staten. Ik heb niet de indruk dat er veel enthousiasme is voor het Forum, om het eufemistisch te zeggen.
6. Om de risico’s die we lopen, vorige week spraken we daar uitgebreid over, te beperken, pleiten wij voor een veel sterkere rol van concerncontrol. Het college beweert dat dat niet nodig is, maar daar zetten wij vraagtekens bij. En wij hebben eigenlijk ook weinig reden om aan te nemen dat het college wel in control is.
7. Rijksbezuinigingen worden alleen daar gecompenseerd waar zij onze stad onevenredig hard treffen. De nieuwe economische en politieke realiteit kan niet aan Groningen voorbijgaan.

Voorzitter, ik rond af. Natuurlijk hebben we ook wensen voor de stad. Maar het zou van weinig realisme getuigen om nu met vele ‘wij willen meer’-moties te komen. Dat doen we dan ook niet. Wel hebben we een bescheiden wens. Groningen is een grote stad. En het is de enige grote stad waar het hockey niet op hoog niveau wordt gespeeld. Dat is een gemiste kans. Daarom verzoeken wij het college om te kijken of we hier werk van kunnen maken. En volgens ons begint dat met ervoor te zorgen dat GHBS eindelijk fatsoenlijke kleedruimtes krijgt. Wij zijn benieuwd naar de reactie van het college.

Voorzitter, de VVD wenst het college veel wijsheid toe bij de moeilijke keuzes die gemaakt moeten worden en hoopt spoedig te horen welke dat volgens het college zouden moeten zijn.